Türk Girişimcinin Ürünü Hangisinde?

Raf sana ait değil. Bunu bu ay dört şirket gösterdi: ikisi yeni raf açarak, biri kapatacağı rafın yerine 29 Eylül gecesi yenisini kurarak, dördüncüsü rafın malzemesini değiştirerek.

23 Eylül’de Anthropic, Claude Marketplace’i duyurdu. Şirketin duyurusuna göre açılışta 2.000’den fazla bağlayıcı ve eklenti var; raf üç bölme: “ekle” (bağlayıcı ve eklenti), “satın al” (Claude üstünde çalışan ürün ve ajanlar), “ölçekle” (hizmet ortakları). Bağlayıcıda Atlassian, Microsoft, Salesforce; ürün rafında Cursor, Harvey, Snowflake; hizmet rafında Accenture, Deloitte. Asıl satır şu: şirketin açıklamasına göre kurumsal müşteri, Anthropic’e taahhüt ettiği harcamanın bir kısmını bu partnerlerin yazılımına yönlendirebiliyor. Vitrinle kasa arasındaki fark bu.

Göz Atın

Lokasyon Tv’nin Üçüncü Bölümüne Aykut Ulgar Konuk Oldu!

Start-Up Kurarken Yapılan 10 Kritik Hata: Girişimciler Nelere Dikkat Etmeli?

Lokasyon Tv’nin İkinci Bölümüne Uzman Psikolog Serap Yürümez Konuk Oldu!

Aynı ay OpenAI, Custom GPT’leri kaldıracağını yazdı. Şirketin yardım sayfasına göre kapanış 11 Aralık 2026; ertelemesi onaylanan kurumsal hesaplarda 11 Şubat 2027. Aynı sayfa değişikliğin tüm ChatGPT planlarını kapsadığını söylüyor. Kurumsal takvimde 26 Ekim, yeni GPT oluşturmanın bittiği gün diye duruyor; yanında “planlı, değişebilir” notu var.

29 Eylül’de Meta üçüncü rafı açtı: Muse for Small Business. Şirketin duyurusuna göre kişisel ajan Muse’a QuickBooks, Stripe, Shopify, Slack, Notion, Canva dahil 15 hazır bağlayıcı ve Facebook, Instagram işletme hesapları eklendi. Küçük harfler: yalnız ABD ve Kanada; becerileri Meta yazıyor, dışarıdan yalnız bağlayıcı giriyor, dizine girmesi de Meta’nın incelemesine bağlı.

Google da aynı hafta Gemini’deki Gems’i kaldıracağını duyurdu; yardım sayfasına göre kişisel hesaplarda Kasım’da Skills’e dönüşüyor.

2024’te “menü botu”, “fiyat asistanı”, “sözleşme okuyucu” diye Custom GPT kuran herkes bu satırları bir daha okusun. O raf kapanıyor. Karşıya bir haftada dört yeni raf açıldı; ikisini kapanan rafın sahibi aynı gece kurdu. Hiçbiri senin değil.

Girişimciye buradan bir takvim ve bir mimari karar düşüyor.

1. Kapanan rafta ne kalıyor?

AVM’yi düşün. Ürünün AVM’nin rafında durur, müşteri gelir, sen kira ödersin. Bir sabah yönetim “bu reyonu kaldırıyoruz” der. Ürünün iyi ya da kötü olması fark etmez; reyon gider. Custom GPT’ye olan bu.

OpenAI’nin taşınma planı kâğıt üstünde düzgün görünüyor: talimatlar yeni eklentinin içinde bir “skill” oluyor, bilgi dosyaları referans dosyasına kopyalanıyor, bağlı uygulamalar eklentiye ekleniyor.

Küçük harflerde üç şey var.

Bir: “custom action” taşınmıyor. GPT’ni kendi API’ne, CRM’ine, stok sistemine bağlayan parça buydu. Yardım sayfası açık yazıyor: yeniden kurmak “özel bir MCP sunucusu ve teknik kurulum gerektirebilir”.

İki: seçili model taşınmıyor. Cevap kalitesini ayarladığın model gidiyor; kurumsal hesaplarda kurumun varsayılanı geçerli oluyor.

Üç: paylaşım ayarları ve mevcut sohbetler taşınmıyor. Taşınan eklenti özel başlıyor; herkese açmak ayrı bir başvuru süreci.

Yani otomatik taşınan kısım en kolay yazılan kısım: metin. Elle taşınacak kısım en pahalı kısım: entegrasyon. Kiracıya “eşyanı taşıyoruz” diyorlar, tesisatı taşımıyorlar.

Girişimciler için: Custom GPT üstüne ürün kurmuş olman utanılacak şey değil; 2024’te en ucuz vitrin oydu. Ama kapanışı rafın sahibi tek taraflı ilan etti ve o sana değil, sen ona uyacaksın. Bağımlılığın gerçek fiyatı raf kapanınca belli oluyor.

2. İtiraz: “Bunda yeni ne var? Raf hep vardı.”

Haklı. GPT Store 2024’te açılmıştı; Salesforce’un AgentExchange’i, Microsoft’un Copilot içinde Agent Store’u var. Ama iki şey ilk kez oluyor.

Birincisi: raf kapanması ilk kez takvimli, adresli ve geniş çaplı yaşanıyor. GPT Store açılırken herkes “dağıtım geldi” dedi; kimse “11 Aralık’ta raf boşalır” cümlesini hesaba yazmadı. O cümle şimdi yardım sayfasında.

İkincisi: yeni raf, kapanan raftan farklı bir malzemeyle kuruluyor. BleepingComputer’ın aktardığına göre Anthropic, geliştiricinin MCP ve Agent Skills ile bağlayıcı yazabildiğini, ürün satan şirketin listelenmek için başvurabildiğini söylüyor. OpenAI’nin taşınma sayfasında da özel entegrasyonun yolu “özel MCP sunucusu”. İki rakip aynı standardı gösteriyor; Meta göstermiyor: duyuruda MCP geçmiyor, kullanıcının özel bağlayıcısını Muse kuruyor, Meta o bağlayıcıyı incelemiyor. Çekirdeği rafın dışında tutmak ilk kez teknik olarak makul.

Dürüst not: MCP’nin taşınabilirliği broşürdeki kadar pürüzsüz değil. Aynı sunucuyu iki istemciye bağlarsın, ikisinde farklı davranış görürsün; yetkilendirme ve kimlik doğrulama her tarafta ayrı dert. Bu pürüz tezi çürütmez, maliyetini yazar: taşınabilirlik bedava değil, ama artık mümkün; düzelttiğin şey de senin sunucun.

Girişimciler için: “Raf hep vardı” doğru; “raf hep kapanıyordu ve sen bunu biliyordun” doğru değil. Bu ay öğrendin.

3. Cebine dokunan hesap

Şimdi hesabı kendi işine uyarla. Elinde action’lı 4 Custom GPT olsun. OpenAI otomatik taşımadığı için her biri için bir MCP sunucusu, yetkilendirme ve test lazım. Kendi projelerimde gördüğüm aralık, tek entegrasyon için birkaç günden iki haftaya çıkıyor. Ortası: 4 GPT x 5 iş günü x 8 saat = 160 saat. Saatini 1.000 TL yazan bir yazılımcı için 160.000 TL; kendi saat ücretinle çarp. Çıkan tutar 2024’te “ucuz” diye ödemediğin faturanın tamamı. Kurumsal hesaptaysan yeni GPT açma kapısı 26 Ekim’de kapanıyor; asıl bitiş herkes için 11 Aralık, yani 10 hafta.

Raf değişmeden kural da, fiyat da değişebiliyor. Microsoft’un 16 Eylül tarihli Partner Center duyurusuna göre 2 Kasım’dan itibaren CSP kanalındaki yeni Copilot Business alımları varsayılan olarak kullanım bazlı faturaya geçiyor. Anthropic 28 Eylül’de Sonnet 5.5’i aynı fiyata, yüzde 30’a kadar ucuz çıkardı. OpenAI 29 Eylül akşamı DevDay’de kapanan rafın yerine ne koyduğunu gösterdi: Custom GPT’nin yerini alan Plugin Directory yeniden kuruldu (eklenti Plugin Creator ile sohbet ederek yapılıyor, Plugin Extensions ile kenar çubuğunda kendi paneliyle duruyor, gönderim akışı yenilendi) ve kurumsal taahhüdü 32 ortağın yazılımına harcatan OpenAI Marketplace açıldı, Claude Marketplace’in karşılığı. Rafa girmenin şartı aynı: kimlik doğrulama, beş olumlu üç olumsuz test senaryosu, OpenAI incelemesi; geliştiriciye gelir payı yazmıyor. Aynı gece GPT-6 Astra ile çalışan sürekli açık ajan dots geldi (ilk dot Pro’ya dahil, ek dot fiyatı açıklanmadı), GPT-6.1 Sol Astra’nın beşte biri fiyata çıktı, aylık 500 dolarlık Pro 500 açıldı ve 200 dolarlık planın kotası yeni abonelerde düşürüldü. Custom GPT takvimi DevDay özetinde anılmadı; yardım sayfası değişmedi. Rafın kuralı da, fiyatı da rafın sahibinin elinde.

Girişimciler için: İki fatura arasında seçim yapıyorsun: bir kez ödenen taşınabilirlik faturası ya da her raf kapandığında tekrar ödenen yeniden yazım faturası. İlkini seçenin işi Aralık’ta bitiyor, ikincisini seçenin işi her Aralık’ta yeniden başlıyor.

4. Türkiye için boş raf

Claude Marketplace’in bağlayıcı dizininde 29 Eylül’de aradım. Öne çıkanlar: Google Drive, Gmail, Canva, Microsoft 365, Notion, Slack. “Fatura” için sonuç yok; “turkish” için tek sonuç Turkish Airlines, o da uçuş arama. e-Fatura, e-Arşiv, GİB sorgusu, Türk bankası ekstresi, SGK, MERSİS, Türkçe muhasebe mevzuatı: hiçbiri yok. Şirket 2.000’den fazla parça diyor; dizin o gün 863 bağlayıcı ve 340 eklenti gösteriyordu. Meta’nın rafında da e-fatura, GİB yok; ürün Türkiye’de zaten yok. Dizinde gördüğüm hiçbir parça Türk işletmesinin sabah dokuzda yaptığı işi bilmiyor.

Kötü haber gibi duruyor. Değil. Bu, yerli yazılımcı için en ucuz raf yeri.

Mühendis ve mimar olarak sahada gördüğüm şu: hakediş, metraj, ruhsat evrakı, oda birim fiyatları, hepsi Türkiye’ye özgü mevzuata ve formata dayanıyor. Küresel model bu formatı ezbere bilmez, güncel tutamaz; bağlayıcı ister. Sayfada üç başvuru bağlantısı duruyor: bağlayıcı, ürün veya ajan, hizmet ortağı. Şart Anthropic’in 25 Eylül blogunda: ücretli Claude planı ve güvenlik taraması; listeleme ücreti yazmıyor.

6 Eylül’de “model değil, katman kovalasın” demiştim. Katmanın adresi bu ay belli oldu: raf. Ama katman senin sunucunda; raf yalnız vitrin.

Buradan K-şekilli bir ayrışma çıkıyor. Yukarı giden kol: çekirdeği MCP sunucusu olarak paketlenmiş, rafa vitrin diye çıkan ürün; her yeni raf ona yeni müşteri kapısı. Aşağı giden kol: tek rafın içine kurulmuş, rafın kuralıyla yaşayan ürün; her raf değişikliği ona yeniden yazım. İkisi de aynı haberi okudu; biri konfigürasyon dosyası değiştiriyor, öbürü ekip topluyor.

11 Aralık’ta Custom GPT kapanacak, GPT Store linki ölecek. Müşteri ilişkisi rafın içindeyse o müşteri rafın müşterisiydi, senin değil. Sahiplik rafta değil, senin dosyalarında durur: müşteri listesi, sözleşme, veri ihraç planı.

Girişimciler için: Türkiye’de kurumsal yazılımın kalbi mevzuat entegrasyonudur ve o entegrasyonu yabancı platform kendisi yazmayacak. Boşluğu ilk dolduran o rafta referans olur. Rafa bağımlı olmadan dolduran, raf kapansa da ayakta kalır.

Bu hafta yapılacak beş iş

1. Custom GPT envanterini çıkar. Hangi işler GPT’de çalışıyor, hangisinde custom action var, hangisini müşteri kullanıyor. Action’lı olanları 26 Ekim’i (kurumsal takvim) beklemeden elle eklentiye taşımayı planla; OpenAI otomatik taşımıyor. Bir sayfa, yarın sabah.
2. İlk MCP sunucusunun iskeletini kur. Tek araç, tek istemci: en çok kullanılan action’ı bir MCP aracı olarak yaz, Claude ve ChatGPT eklentisinden çağır. Ölçüt tek: aynı kodun iki istemcide çalıştığını gör. Bu hafta bir araç, tam paket sonra.
3. Claude Marketplace’e Türkiye’ye özgü bir bağlayıcıyla başvur. e-Fatura, GİB sorgu, banka ekstresi, Türkçe sözleşme şablonu: birini seç. Başvuru formunu bu hafta doldur; ücretli plan şart, listeleme ücreti yazmıyor, cevabı sunucu bitmeden al. İki hafta içinde cevap yoksa ikinci rafa aynı sunucuyla git.
4. Gelir kuralı koy. Tek bir platform rafından gelen gelir toplamın yüzde 30’unu geçmesin. Geçtiği ay ikinci raf veya doğrudan satış kanalı aç. Bu sayıyı aylık kapanış tablosuna satır olarak ekle.
5. Müşteri sözleşmesine “platform kapanma” maddesi yaz. Raf kapanırsa hizmet hangi kanaldan sürer, müşterinin verisi hangi formatta ve kaç gün içinde teslim edilir. Müşterin sormadan sen yaz; Aralık’ta soracak.

Tez: Raf sana ait değil; rafta durabilen ama raftan bağımsız yaşayan ürün kazanır.

Ürünün yarın rafın sahibi tarafından silinseydi, müşterin seni nereden bulurdu?

Kaynaklar

• Anthropic (X hesabı), Claude Marketplace duyurusu, 23 Eylül 2026: https://x.com/ClaudeAI/status/2102840851538080172
• Anthropic, “Claude Marketplace” duyuru yazısı, 23 Eylül 2026 (2.000’den fazla parça, partner isimleri, taahhütlü harcama, MCP + Agent Skills): https://claude.com/blog/claude-marketplace
• Anthropic, “Build plugins for Claude” (dizin başvurusu ücretli Claude planlarına açık, otomatik doğrulama ve güvenlik taraması), 25 Eylül 2026: https://claude.com/blog/build-plugins-for-claude
• Claude Marketplace sayfası (kategoriler, öne çıkan bağlayıcılar, başvuru bağlantıları): https://claude.com/marketplace
• Claude Marketplace bağlayıcı ve eklenti dizini (29 Eylül 2026 sayımı: 863 bağlayıcı, 340 eklenti; 28 Eylül: 855 / 340; “fatura” ve “turkish” aramaları): https://claude.com/marketplace/connectors-plugins
• Anthropic, “Claude Sonnet 5.5” duyurusu (Sonnet 5 ile aynı fiyat, işlerin çoğunda yüzde 30’a kadar ucuz), 28 Eylül 2026: https://www.anthropic.com/claude-sonnet-5-5
• BleepingComputer, “Anthropic turns Claude into an AI marketplace with 2,000+ plugins and connectors”, 27 Eylül 2026: https://www.bleepingcomputer.com/news/artificial-intelligence/anthropic-turns-claude-into-an-ai-marketplace-with-2-000-plus-plugins-and-connectors/
• OpenAI Yardım Merkezi, “Custom GPT retirement and migration FAQ” (11 Aralık 2026, 11 Şubat 2027, 26 Ekim kurumsal takvimi, taşınmayan bileşenler): https://help.openai.com/en/articles/20001519-custom-gpt-retirement-and-migration-faq
• Sam Altman (X hesabı), DevDay öncesi gönderi (“We have found a new thing”), 28 Eylül 2026; DevDay açılış konuşması 29 Eylül 2026 10:00 PT: https://x.com/sama/status/2104661956879913457
• OpenAI, “DevDay 2026 recap” (Plugin Creator, yenilenen gönderim akışı, Plugin Extensions, OpenAI Marketplace 32 ortak, dots, Pro 500, Ultrafast; Custom GPT anılmıyor), 29 Eylül 2026: https://openai.com/index/devday-2026-recap/
• OpenAI Developers, “Plugin extensions” (kenar çubuğu, etkileşimli panel, dosya görüntüleyici), 29 Eylül 2026: https://developers.openai.com/plugins/build/extensions
• OpenAI Developers, “Submit your plugin” (kimlik doğrulama, 5 olumlu + 3 olumsuz test senaryosu, OpenAI incelemesi, MCP sunucusu için herkese açık HTTPS), 29 Eylül 2026: https://developers.openai.com/plugins/deploy/submission
• OpenAI Developers, “Monetization” (geliştiriciye gelir payı yok; harici ödeme, ChatGPT içi ödeme yalnız seçili pazar yerleri ve fiziksel ürün için beta), 29 Eylül 2026: https://developers.openai.com/plugins/build/monetization
• OpenAI Yardım Merkezi, “Plugins in ChatGPT and Codex” (Plugin Creator kullanımı, dizin tüm planlarda), 29 Eylül 2026: https://help.openai.com/en/articles/20001256-plugins-in-chatgpt-and-codex
• OpenAI, “Introducing dots” (GPT-6 Astra, kendi bulut bilgisayarı, 4.000’den fazla uygulama; ilk dot Pro ve Business Premium’a dahil, ek dot fiyatı açıklanmadı), 29 Eylül 2026: https://openai.com/index/introducing-dots/
• OpenAI, “Introducing GPT-6.1 Sol” (milyon token 2 $ giriş / 10 $ çıkış; Astra’nın beşte biri), 29 Eylül 2026: https://openai.com/index/introducing-gpt-6-1-sol/
• OpenAI Developers, API fiyat sayfası (gpt-6-astra 10 $ / 50 $, gpt-6.1-sol 2 $ / 10 $, Ultrafast Astra 60 $ / 300 $), 29 Eylül 2026: https://developers.openai.com/api/docs/pricing
• OpenAI (X hesabı), Pro 500 ve Ultrafast gönderisi (aylık 500 $, Plus’ın 25 katı kullanım), 29 Eylül 2026: https://x.com/OpenAI/status/2104993967985381673
• OpenAI Yardım Merkezi, “About ChatGPT Pro tiers” (Pro 100 / 200 / 500; yeni Pro 200 abonelerinde düşük kota, mevcutlar 29 Ekim 2026’ya kadar korunur), 29 Eylül 2026: https://help.openai.com/en/articles/9793128-about-chatgpt-pro-tiers
• Meta Newsroom, “Introducing Muse for Small Business” (15 bağlayıcı, özel bağlayıcı, ABD ve Kanada), 29 Eylül 2026: https://about.fb.com/news/2026/09/introducing-muse-small-business/
• Meta Newsroom (X hesabı), Muse for Small Business gönderisi, 29 Eylül 2026: https://x.com/MetaNewsroom/status/2104884886318321905
• Meta Yardım Merkezi, Muse bağlayıcıları (özel bağlayıcı kurulumu, “Meta doesn’t review custom connectors”): https://www.meta.com/help/artificial-intelligence/1687253048996149/
• Meta Yardım Merkezi, Muse becerileri (“Skills are developed by Meta”): https://www.meta.com/help/artificial-intelligence/2797651547267109/
• Meta, Muse Connector Platform (partner başvurusu, inceleme, dizin, editör seçimi): https://muse.ai/platform
• Google Gemini Yardım, Gems’in skills’e dönüşümü (Kasım 2026 kişisel hesaplar, Mart 2027 Workspace, Haziran 2027 eğitim; desteklenmeyen özellikler): https://support.google.com/gemini/answer/18560919
• TechCrunch, “Google is killing off Gemini’s Gems in favor of Skills”, 28 Eylül 2026: https://techcrunch.com/2026/09/28/google-is-killing-off-geminis-gems-in-favor-of-skills/
• Microsoft Learn, Microsoft 365 Copilot Agent Store: https://learn.microsoft.com/en-us/microsoft-365/copilot/copilot-agent-store
• Microsoft Learn, Partner Center Eylül 2026 duyuruları, “Usage-based billing is default on for new Microsoft 365 Copilot Business licenses starting November 2, 2026”, 16 Eylül 2026: https://learn.microsoft.com/en-us/partner-center/announcements/2026-september
• Oryon, Microsoft 365 Copilot Business kullanım bazlı fatura (Partner Center duyurusunun aktarımı), 2 Kasım 2026: https://oryon.net/blog/microsoft-365-copilot-business-usage-based-billing/
• Startup Gazetesi, Ertuğrul Akben, “Zeka Bir Haftada 119 Kata Bölündü: Türk Girişimci Model Değil, Katman Kovalasın”, 6 Eylül 2026: https://startupgazetesi.com/zeka-bir-haftada-119-kata-bolundu/

Ertuğrul Akben

Yapay Zeka & Sistem Stratejisti

ertugrulakben.com

Haber Galerisi

Tarafsız habercilik anlayışıyla içerik akışını yöneten, yayın ilkelerine bağlı kalan ve dijital editör ekibini koordine eden yönetici hesaptır.
Gündem, politika, yaşam, teknoloji ve kültür-sanat kategorilerinde içerik denetimi ve yayın yönetimi bu kullanıcı tarafından yürütülür.
Okuyucu güvenini ön planda tutan, etik habercilik ve doğru bilgi ilkesiyle çalışan bir yayın politikası izler.