Beyin tümörünüz var demek son derece yıpratıcı olabilir. Ancak her beyin tümörü aynı değildir. Tümörün türü, yerleşimi ve derecesi hem sağkalım hem de tedavi açısından belirleyici rol oynar.
Beyin tümörü hakkında Beyin ve Sinir Cerrahisi Uzmanı Op.Dr.Caner Sarıkaya’ya sorduk
Haber Galerisi İçerik
Beyin tümörü nedir?
Beyin tümörü, beyin dokusundaki hücrelerin kontrolsüz çoğalmasıyla oluşan kitlelere verilen addır. Tümörler beyinde başlayabileceği gibi (primer tümör) vücudun başka bir bölgesindeki kanserin beyne sıçramasıyla da gelişebilir (sekonder/metastatik tümör).
Primer beyin tümörleri dünya genelinde yılda yaklaşık 300.000 kişide görülmektedir. İyi huylu olanlar yavaş büyür ve çevre dokuya sızmaz; kötü huylu olanlar ise hızla gelişerek çevre beyin dokusunu istila edebilir.
Belirtiler nelerdir?
Beyin tümörlerinin belirtileri büyük ölçüde tümörün konumuna ve büyüklüğüne bağlıdır. En sık görülen belirti, özellikle sabahları veya yatarken artan ve bulantıyla birlikte gelen baş ağrısıdır.
Buna ek olarak açıklanamayan nöbetler, görme ya da işitme bozuklukları, denge ve koordinasyon sorunları, kişilik değişiklikleri ile hafıza kayıpları da tümörün işaretleri olabilir.
İyi huylu tümörler uzun yıllar sessiz kalarak büyüyebilir. Şikâyetler genellikle tümör kritik bir bölgeye baskı yapmaya başladığında ortaya çıkar. Kötü huylu tümörlerde belirtiler daha hızlı ve belirgin biçimde gelişme eğilimindedir.
Tanı nasıl konulur?
Beyin tümörü şüphesinde ilk başvurulan yöntem manyetik rezonans görüntülemedir (MRI). Kontrastlı MRI, tümörün boyutunu, yerini, sınırlarını ve çevre dokuyla ilişkisini ayrıntılı biçimde ortaya koyar.
Kötü huylu tümörler genellikle düzensiz kenarlı, kontrast tutan ve ödem oluşturan yapılarıyla dikkat çeker. Bilgisayarlı tomografi (BT) ise acil durumlarda veya MRI çekilemeyen hastalarda tercih edilir.
Kesin tanı için biyopsi zorunludur. Nöroşirürji uzmanı tarafından alınan doku örneği patolojik incelemeyle analiz edilir; hücre tipi, bölünme hızı ve genetik profil belirlenir. Bu bilgiler hem tümörün kötü huyluluğunu hem de tedaviye yanıt olasılığını ortaya koyar.
Günümüzde IDH mutasyonu, MGMT metilasyonu gibi moleküler belirteçler de tanı ve tedavi planlamasında kritik rol oynamaktadır.
Grade sistemi ne anlama gelir?
Beyin tümörleri Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından Grade I’den Grade IV’e kadar derecelendirilir. Grade I ve II tümörler yavaş büyüyen, görece daha iyi prognozlu tümörlerdir; Grade III ve IV ise agresif seyirli, kötü huylu tümörleri ifade eder.
En bilinen Grade IV tümör olan glioblastom, hızlı ilerleme ve yüksek nüks oranıyla en zorlu beyin tümörü türlerinden biridir.
Tedavi seçenekleri nelerdir?
İyi huylu beyin tümörlerinde cerrahi çıkarma genellikle yeterlidir; tümör tamamen alınabilirse nüks riski oldukça düşüktür. Bazı küçük ve erişilmesi güç tümörlerde ise radyocerrahi (Gamma Knife veya CyberKnife) etkili bir alternatif sunar.
Kötü huylu tümörlerde tedavi çok boyutludur: cerrahi müdahalenin ardından radyoterapi ve temozolomid gibi kemoterapi ilaçları standart protokolü oluşturur. Son yıllarda immünoterapi ve hedefe yönelik tedaviler de beyin onkolojisinde umut verici sonuçlar vermektedir.
Beyin tümörü Ameliyatı Sonrası Yaşam Süresi
Beyin tümörü ameliyatı sonrası yaşam süresi tümörün türüne, derecesine ve hastanın genel sağlık durumuna göre büyük farklılıklar gösterir.
İyi huylu tümörlerde, özellikle meninjiom veya hipofiz adenomu gibi tam çıkarılabilen vakalarda, hastalar ameliyat sonrasında normal yaşam süresine yakın bir ömür sürebilir ve nüks oranları oldukça düşük kalır.
Buna karşın kötü huylu tümörlerde tablo daha zorludur; Grade III anaplastik astrositomda ortalama sağkalım süresi 2 ila 5 yıl arasında değişirken, en agresif tür olan glioblastomda bu süre standart tedaviyle ortalama 14 ila 16 ay olarak bildirilmektedir.
Ancak bu rakamlar istatistiksel ortalamalar olup her hasta için farklı bir seyir söz konusu olabilir; IDH mutasyonu gibi olumlu moleküler özellikler, tümörün ameliyatta ne ölçüde çıkarıldığı, hastanın yaşı ve performans durumu sağkalımı doğrudan etkileyen faktörler arasındadır.
Son yıllarda immünoterapi ve hedefe yönelik tedavilerdeki gelişmeler, özellikle glioblastom başta olmak üzere kötü huylu beyin tümörlerinde sağkalım sürelerini uzatma konusunda umut verici sonuçlar ortaya koymaktadır.
Ne zaman doktora başvurmalı?
Sabahları artan ve bulantıyla eşlik eden baş ağrıları, ilk kez yaşanan nöbet, görme veya konuşma bozuklukları ve kişilik değişikliği gibi belirtiler mutlaka bir nörolog veya nöroşirürji uzmanı tarafından değerlendirilmelidir.
Erken tanı, özellikle yüksek dereceli tümörlerde tedavi başarısını doğrudan etkiler.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Herhangi bir belirti ya da endişe durumunda mutlaka bir hekim ile görüşün.
Kaynaklar: https://www.drcanersarikaya.com/
Sağlık, yaşam ve kişisel gelişim alanlarında uzmanlaşan Melis Kolcu, pratik ve güvenilir içeriklere odaklanır.
